Matchfixing

Matchfixing of de manipulatie van een sportwedstrijd is “elke bewuste afspraak, handeling of nalatigheid om het resultaat te veranderen en het onvoorspelbare karakter van een sportcompetitie geheel of gedeeltelijk te verwijderen, met als doel een voordeel voor zichzelf of anderen te verkrijgen” (omschrijving Raad van Europa). Dit kan vele vormen aannemen, maar allemaal gaan ze in tegen de waarden van fair play. Respect, integriteit en eerlijke competitie worden geschonden wanneer een wedstrijd wordt “geregeld”. Wanneer een sporter opzettelijk verliest of een official opzettelijk een wedstrijd beïnvloedt, brengen ze schade toe aan zichzelf, hun team, tegenstanders en hun sport. De onvoorspelbaarheid van het resultaat is deel van de essentie van sport.

Verschillende soorten matchfixing: gokgerelateerd vs sportgerelateerd

Er zijn twee soorten fixes: de gokgerelateerde matchfixing en de sportgerelateerde matchfixing. Volgens onderzoek van Dr. Els De Waegeneer (UGent) zijn de meeste fixes in Vlaanderen, ongeveer 90%, sportgerelateerd, terwijl de resterende 10% gokgerelateerde fixes zijn. Sportgerelateerde matchfixing wordt ook wel “tanking” genoemd.

De gokgerelateerde matchfixing doet zich voor wanneer spelers, officials of managers het spel op een of andere manier wijzigen voor financieel gewin. Individuen kunnen het op een akkoordje gooien, met opzet te verliezen, of door aan “spotfixing” te doen. Dat is een deel van het spel fixen zonder dat het noodzakelijk de uiteindelijke uitkomst van het spel beïnvloedt. Een speler kan bijvoorbeeld met opzet de eerste gele kaart van het spel krijgen of een scheidsrechter kan opzettelijk een team een bepaald aantal fouten geven. Dit kan gebeuren omdat ze werden benaderd door een matchfixer of omdat ze gokken op hun eigen sport. In het eerste geval is er sprake van omkoping of dwang, in het tweede hebben we te maken met gokgerelateerde matchfixing zonder omkoping of dwang.

De sportgerelateerde fix treedt op wanneer spelers, coaches of managers het resultaat beïnvloeden om sportieve redenen. Met omkoping of dwang, bijvoorbeeld iemand omkopen om een ronde verder te gaan in het toernooi. Of zonder omkoping of dwang, bijvoorbeeld een bevriende ploeg laten winnen om hen te behoeden voor degradatie.

Ook een wedstrijd verliezen om in de volgende ronde een andere tegenstander te krijgen, of omdat je meer interesse hebt in een andere competitie, valt hieronder. Dit wordt soms als strategische keuze gezien en daarom aanvaard. Toch is dit in strijd met de integriteit van sport, en de meeste federatie voorzien tuchtsancties voor opzettelijk verliezen. Een wedstrijd opzettelijk verliezen is een schending van de fair play, respectloos voor de tegenstander en resulteert in een oneerlijke wedstrijd.

MATCHFIXING IN VLAANDEREN?

Dr. Els De Waegeneer deed in 2018 een bevraging bij sporters actief in het voetbal, tennis en badminton. Enkele opvallende vaststellingen:

  • 23% van de sporters vermoedt dat hij al aan een wedstrijd deelnam waar zaken waren gefixt.
  • 10% is gokgerelateerd, 90% om sportieve redenen.
  • 65% van de gevallen werd niet gemeld, 23% vertelde het aan ploeggenoten, 13% aan de club, 6% aan de federatie.
  • De voornaamste motieven: Degradatie voorkomen (63,4%), tegenstander in de volgende ronde bepalen (16,4%), geldwinning via gokken (9,9%), spannender maken van de competitie (8,0%), ik weet het niet (8,0%), promotie (7,5%), boete vermijden (2,8%), andere (6,1%).

In 2020 werd in het kader van het Europees Erasmus+ project EPOSM opnieuw een (bredere) bevraging gedaan rond matchfixing. Voor Vlaanderen waren de bevraagden actief (geweest) in verschillende rollen binnen het voetbal, basketbal en tennis. Enkele opvallende vaststellingen hierbij waren:

  • Overheen de verschillende Europese respondenten gaf bijna 1/5de aan in contact te zijn gekomen met (in)directe voorstellen tot matchfixing.
  • In België kende 33,6 % minstens één iemand die benaderd was voor matchfixing.
  • In het merendeel van de gevallen (74,2 %) ging het om louter sportgerelateerde matchfixing.
  • 51 % van de personen die op de hoogte was van matchfixing of een voorstel daartoe deelde deze kennis niet met anderen.

RISICOGROEPEN

Degenen die het meeste risico lopen om benaderd te worden door matchfixers zijn sporters en scheidsrechters die niet veel geld verdienen aan hun sport en/of niet binnen een redelijk tijdsbestek, en sporters uit landen met een hoge mate van corruptie(Hill, 2009). Het is mogelijk dat sporters of scheidsrechters op hun eigen wedstrijd gokken of dat ze worden benaderd door iemand anders die op het spel gokt, een matchfixer. Matchfixers zullen zich richten op deze individuen en proberen hun vriend te worden en het vertrouwen van de sporter of scheidsrechter te winnen in de hoop hen te overtuigen om een wedstrijd te regelen. Bij teamsporters zal de matchfixer zich vaak richten op één speler in het team en hem/haar vragen de andere spelers te overtuigen mee te doen. Soms denken spelers met geldproblemen “ik doe het gewoon één keer”. Maar matchfixers zullen deze informatie vaak tegen hen gebruiken en dreigen de eerste fix te onthullen als de speler hen de volgende keer niet helpt.

Sportgerelateerd fixen komt het vaakst voor wanneer een coach spelers aanmoedigt om te verliezen om strategische redenen. Bijvoorbeeld om in de volgende ronde van een toernooi tegen een andere tegenstander uit te komen. Het gebeurt ook op het einde van het seizoen wanneer sommige teams nog strijden voor de titel of tegen de degradatie, terwijl hun tegenstanders niets meer hebben om voor te spelen. Dit kan ertoe leiden dat de coaches van de teams het op een akkoordje gooien.

Risicofactoren:

  • Financiële problemen: gokverslaving speler, betaalproblemen bij club.
  • Contacten met onderwereld of ‘beroepsgokkers’.
  • Afhankelijkheidspositie ten opzichte van club of sponsors.
  • Beschikbaarheid van wedstrijden om op te gokken.
  • Kansspelproducten met mogelijkheid van manipulatie zonder verlies van de wedstrijd. Bvb: gokken op setverlies in tennis.

PREVENTIE

Aangezien er twee verschillende vormen van matchfixing zijn, zijn er ook verschillende manieren van preventie. De beste manier om de gokgerelateerde fix te voorkomen, is spelers en officials tijdig betalen, samen met het informeren van spelers en officials over de gevaren van deelname aan matchfixing.

Voor de sportgerelateerde oplossing kunnen federaties de regels en structuren van toernooien zodanig wijzigen dat opzettelijk verliezen geen enkele speler of team ten goede komt. Het opleiden van spelers en coaches over fair play vanaf jonge leeftijd speelt ook een belangrijke rol bij het bestrijden van sportgerelateerde fixes. De focus moet liggen op ethiek en integriteit, en spelers aanmoedigen om na te denken over hoe dingen zouden moeten worden gedaan, en niet wat de gemakkelijkste weg naar succes is.

TIPS VOOR ORGANISATIES, COACHES, SPELERS

Federaties/clubs

  • In de ethische code afspraken opnemen rond matchfixing: het verbod om te gokken op eigen wedstrijden, de plicht om pogingen tot vervalsing te melden…
  • Je als club duidelijk en expliciet uitspreken tegen matchfixing, ook als het gaat om sportieve redenen.
  • Spelers, trainers, scheidsrechters… informeren over de gevaren van matchfixing.
  • In geval van vermoedens of incidenten: melden via www.sportfraude.be of 0800/ 44 44 2 (anoniem, gratis, 24/7).
  • Regels wijzigen zodat sporters en teams niet kunnen profiteren van opzettelijk verlies.
  • Sancties voor forfaits.
  • Rolmodellen fair play.
  • Organiseer workshops rond fair play en matchfixing voor clubs.
  • Stel een verantwoordelijke integriteit aan.

Coaches

  • Praat met sporters over eerlijk spelen.
  • Informeer sporters over de risico’s van matchfixing.

Spelers

  • Zorg ervoor dat u de regels van de federatie kent.
  • Deel nooit gevoelige informatie.
  • Wed nooit op je eigen wedstrijden.
  • Doe altijd je uiterste best.

Ontdek onze projecten

EPOSM: sportieve matchfixing

Het EPOSM-project (“Evidence-based Prevention Of Sporting-gerelateerd Match-fixing”) heeft een looptijd van twee jaar (2020-2021) en wordt medegefinancierd door de Europese Commissie in het kader van het samenwerkingsprogramma Erasmus+ voor sport.

PROFS: sportfraude

In januari 2021 stelde de onderzoeksgroep Sportmanagement van de UGent het nieuwe FWO-project Profs voor. Een multidisciplinair project, waar ook juristen, criminologen en psychologen aan meewerken, zowel van UGent als KU Leuven.

Goede praktijken

Via de knoppen vind je informatie over organisaties, tools en goede voorbeelden met betrekking tot matchfixing.

organisatie

Meldpunt Sportfraude

Via dit meldpunt kan iedere burger informatie inzake sportfraude melden. Sportfraude is een vorm van bedrog waarbij personen die betrokken zijn bij sportwedstrijden zich laten omkopen met als doel het normale resultaat van de wedstrijd te beïnvloeden.  

organisatie

Nationaal platform tegen matchfixing

De federale overheid en de gemeenschappen, de onderzoeksdiensten, de kansspelregulator, de nationale loterij en de sportsector hebben gezamenlijk een nationaal platform opgericht dat het fenomeen wedstrijdvervalsing (match fixing) aanpakt en zo de integriteit van de sport beschermt. Zo kunnen ze deze praktijken opsporen, bestrijden en bestraffen, maar ook voorkomen door o.a. preventie en opvoeding.

organisatie

Federbet

Federbet is een vereniging van wedkantoren de uitwassen van sportweddenschappen wil bestrijden: het witwassen van geld, wedstrijdvervalsing, gokverslaving, wedden door minderjarigen. Ze bieden detectiemethoden en hulpmiddelen aan het publiek om de strijd tegen matchfixing over de hele wereld te helpen bestrijden. Zo publiceren ze jaarlijkse raporten met verdachte wedstrijden. Federbet biedt ook cursussen aan voor voetballers en gokplatformen in de hoop om wedstrijdvervalsing te voorkomen.

organisatie

INTERPOL

De afdeling sportcriminaliteit van INTERPOL heeft onder meer tot doel: het opleiden van belangrijke spelers in de sport over het herkennen, weerstaan en rapporteren van poging tot sportmanipulatie, het beter voorbereiden van de politie op onderzoek en samenwerking in zaken die te maken hebben met corruptie of wedstrijdvervalsing, en het voorbereiden van trainers op hoe om bewustmakingssessies te geven aan hun club. Ze bieden e-learningprogramma’s voor spelers, scheidsrechters, managers en coaches en hebben workshops gehouden in meer dan 25 landen. INTERPOL heeft ook een task-fixing task force die rechtshandhavingsinstanties uit het hele werkveld bij elkaar brengt om match-fixing en corruptie in de sport aan te pakken.

organisatie

Macolin conventie van de raad van Europa

Het Verdrag inzake de manipulatie van sportwedstrijden (het Macolin-verdrag) werd op 18 september 2014 ondertekend tijdens de 13e Conferentie van ministers van de Raad van Europa, die bevoegd is voor sport in Macolin, Zwitserland. Het Macolin-verdrag is het enige internationale juridisch instrument dat momenteel bestaat. Het biedt gemeenschappelijke definities, internationale samenwerkingsmechanismen zoals de “nationale platforms”. Zo werd in België onder impuls van de conventie het ‘Nationaal Platform tegen Matchfixing’ opgericht. De conventie is een referentie voor verschillende actoren (ministeries, de sportsector, publieke en private aanbieders van weddenschappen, wetgevers en de rechterlijke macht) die zich samen als “Macolin Community” inzetten voor de bestrijding van sportmanipulaties en corruptie.

organisatie

FIFPRO

De internationale spelersvakbond in het voetbal FIFPro werkt regelmatig rond fair play en matchfixing. Zo zetten zij de ‘Say no to match-fixing’ campagne op. Het doel van de campagne is om de integriteit van het voetbal te beschermen, om het bewustzijn van de gevaren van wedstrijdvervalsing te vergroten, om positieve rolmodellen voor spelers te bieden en om voetbalspelers - en alle andere leden van de voetbalfamilie - te beschermen en op te voeden hoe je elke poging om wedstrijden te manipuleren kunt herkennen, weerstaan en rapporteren. In het kader van de ‘Don’t Fix It’ campagne ontwikkelden ze een educatie- en preventieprogramma rond wedstrijdvervalsing in het voetbal. De belangrijkste doelstellingen van het project waren om het bewustzijn over de gevaren van wedstrijdvervalsing te vergroten, de voetbalstructuren te versterken, de risicofactoren voor matchfixing te beperken, en sterke netwerken op nationaal en Europees niveau tot stand te brengen. Als resultaat van de campagne werden een Gids voor Goede Praktijken en een Gedragscode tegen matchfixing ontwikkeld.

organisatie

UEFA

Onder de noemer ‘Integrity’ werkt de Europese voetbalbond UEFA al jaren rond matchfixing. De principes van hun programma zijn recognise, resist, report.

tools

Kader voor risicoanalyse matchfixing bij sporters door dr. Els de waegeneer

Dr. Waegeneer maakt gebruik van het REST-model om te analyseren hoe mensen zich op een onethische manier gaan gedragen, zoals het fixen van een wedstrijd. Er zijn vier stappen (morele gevoeligheid, moreel oordeel, morele motivatie en morele aard) die moeten worden vervuld om een ethische beslissing te nemen.

tools

E-LEARNING MATCHFIXING

Het Centrum Veilig Sport Nederland heeft deze gratis e-learning matchfixing ontwikkeld. Er zijn 5 modules, van ‘Waarom is matchfixing gevaarlijk voor jou en je sport?’ tot ‘Hoe kun je jezelf beschermen tegen matchfixing?’ In de modules zijn videofragmenten en getuigenissen verwerkt. Aan het eind volgt een quiz en kan je een certificaat downloaden.

tools

Sportaccord: gedragscode over sportweddenschappen voor sporters en officials

De gedragscode bevat richtinggevende principes voor alle sporters en officials over sport en gokken. De principes benadrukken dat sporters en officials de regels van hun federaties, team, competitie en de wet van hun land moeten kennen; wed nooit op hun sport; deel nooit gevoelige informatie die niet beschikbaar is voor het grote publiek; maak nooit afspraken over een wedstrijd of een deel van de wedstrijd; meld het als je benaderd wordt door iemand…

tools

Fix the fixing

Fix Fixing is een project van Erasmus+ met drie doelen: inzicht krijgen in matchfixing, een educatief hulpmiddel ontwikkelen, en belanghebbenden en eindgebruikers informeren. Het instrument bestaat uit negen modules, elk met een presentatie en een handleiding. Er is aandacht voor sociale druk, de rol van media en reclame, morele vragen.

voorbeeld

Informatiefolder matchfixing van tennis Vlaanderen

Een korte maar diepgaande brochure van de Vlaamse tennisfederatie voor haar topsporters. Je vindt er antwoorden op heel wat vragen. Wat zegt de Belgische wet? Welke handelingen vallen volgens de internationale federaties onder matchfixing? Welke straffen worden uitgespreken voor wie betrokken raakt bij matchfixing? Wat zijn de contactgegevens van het Vlaamse meldpunt?

voorbeeld

True sport campaign

True Sport is een reeks initiatieven om de waarden van eerlijke sport (True Sport) te verspreiden. Er zijn zeven True Sport Principles die te allen tijde in het spel moeten zijn om sport goed te laten zijn. De principes zijn “Go for It”, “Play Fair”, “Respect Others”, “Keep it Fun”, “Stay Healthy”, “Include Everyone”, and “Give Back”.

voorbeeld

Be true be you, believe in sport (IOC)

Op de website Prevention of Competition Manipulation geeft het IOC een gedetailleerd overzicht van de belangrijkste kwesties die met matchfixing samenhangen. Het IOC gebruikt een driepijlerbenadering: Regulations and Legislation, Awareness Raising and Capacity Building, and Intelligence and Investigations. BelieveInSport is de educatieve campagne van het IOC om bewustwording te creëren over wedstrijdvervalsing. Het maakt gebruik van verschillende hulpmiddelen zoals een gedragscode, video’s en e-learningmodules.

voorbeeld

Online training nationale sportvereniging (Zweden)

De Zweedse sportfederatie lanceert een webeducatie voor middelbare scholieren tegen matchfixing en gokverslaving. De gratis tool is specifiek gericht op jongeren in het hoger secundair onderwijs. Vaak is het in de middelbare school dat jonge mensen in contact komen met het gokken en tegelijkertijd is het ook de leeftijd waar de activiteiten voor sporters intensiever worden en ze zelf gokobjecten worden.

voorbeeld

Australian national policy on match-fixing in sport

Australië heeft een nationaal beleid tegen wedstrijdvervalsing, vormgegeven door de National Integrity of Sport Unit. dat zowel doping, matchfixing als andere bedreigingen voor de sport behandelt. Ze moedigen het gebruik van hun anti-match-fixing gedragscode en beleidssjablonen aan, beide online beschikbaar. Ze geven een overzicht van modelvoorzieningen, regels en procedures als leidraad voor sportorganisaties om hun eigen beleid en gedragscode te ontwikkelen. Ze maken ook gebruik van een e-learningprogramma om mensen te helpen begrijpen wat matchfixing is, wat de consequenties hiervan zijn en hoe je dit kunt herkennen en rapporteren.

voorbeeld

Tennis Integrity Protection Programme (TIPP)

TIPP is een interactief online e-learningprogramma om u vertrouwd te maken met de regels van het Tennis Anti-Corruption Program (TACP). Je leert hoe je jezelf kunt beschermen tegen de bedreigingen van gokgerelateerde corruptie en de rol die je moet spelen bij het handhaven van de integriteit van tennis. TIPP is verplicht voor alle spelers en officials en moet om de twee jaar worden voltooid. Het wordt ook aanbevolen dat iedereen die bij tennis werkt, zoals coaches, toernooimedewerkers en agenten, het programma voltooit.

Ontdek onze tools

Benieuwd welke tools we zelf allemaal ontwikkelen?